Thuis > Atlas Rijntakken
Atlas Rijntakken
Historisch Morfologische Atlas van de Rijntakken

Wij denken wel dat de Nederlandse rivieren strak, keurig en stabiel tussen hun kribben en in hun stuwpanden voortkabbelen, maar dat is maar een zeer recent beeld.

Tot ongebeer 1880 waren onze rivieren beweeglijk, en kronkelden zij tussen de dijken door in zich steeds verleggende geulen. De rivieren zaten vol eilanden en zandbanken.
millingerwaard
Kaart van de ontstaansgeschiedenis van de Millingerwaard 1600-2003


Omstreeks 1880 begon men de rivieren te 'normaliseren'. Er werd een nieuw type krib gebruikt die de rivier voortaan definitief op zijn plaats kon houden. Alle nevengeulen werden met dammen afgesloten, en de zomerkades langs de rivier werden op uniforme hoogte gebracht, zodat de uiterwaarden overal ongeveer tegelijk zouden gaan instromen.
Dat zijn de getemde rivieren die we tegenwoordig in ons landschap zien.

Van de beweeglijke periode daarvoor zijn buitengewoon veel kaarten overgebleven. Grond in de uiterwaarden spoelt weg, en elders groeien gronden aan. Reden te over voor de eigenaars om elkaar gronden te betwisten. Reden genoeg voor rechtzaken dus, en daarvoor werden kaarten gemaakt.
Ook de vele rivierkundige werken maakten het maken van vele kaarten nodig.

Uit al die kaarten kan een beeld opgeroepen worden van de nauwelijks te temmen rivieren van voor 1880. De Waal die nu eens langs de Maas en Waalse dijk schuurde, en enkele tientallen jaren de Betuwse dijk bedreigde. De grote meanders boven Nijmegen, die keer op keer de dorpen langs de rivier, Herwen, Kekerdom, Gendt, Bemmel door hun zijdelingse beweeglijkheid bedreigen.

Als klap op de vuurpijl de grote botsingen van de rivieren met de heuvelruggen: De verzonken Stad romeins Nijmegen, de steilrand van Bovenover / Onderlangs (zie het rapport Romeions Nijmegen) in Arnhem, de Duno, de Duivelsberg.

Bij de vele werken die de komende jaren in de uiterwaarden zullen worden uitgevoerd is kennis van de veranderlijkheid en de dynamiek in al die uiterwaarden afzonderlijk van groot belang om tot goede plannen te komen.
Download:
-----------------------

---------------------
rapporten:
---------------------
Millingerwaard
----------------------
Buijten Ooij - Stadswaard - Oude Waal

Omslag B.Ooi
j
----------------------
Ooijsche Graaf
----------------------
Romeins Nijmegen
-----------------------
Arnhem en de Nederrijn
----------------------


volgen nog:

Roswaard
Rosande-Doorwerth
Kleine Gelderse Waard
Rijnstrangen
Lobberdense Waard





Europese Wildernis

--------------

Activiteiten

Documentatie

Natuurlijke Processen

---------------